موزهها در ایران آنچنان که باید خود را به مردم معرفی نکردهاند و به نظر میرسد جامعه نیز هنوز موزهها را جدی نمیگیرد، بنیاد مستضعفان پیش از این موزههایی هم داشته است؟
مؤسسه فرهنگی موزهها اتفاقاً با هدف گردآوری و نگهداری آثار موزهای در بنیاد مستضعفان آغاز به کار کرده است و سعی دارد به نمایش و پژوهش، ساماندهی، مرمت، تهیه شناسنامه علمی برای آثار موزهای، تفکیک و تجهیز آثار موزهای بپردازد. در همین رابطه تاکنون ۱۴ موزه توسط بنیاد در کشور ایجاد شده که موزه ملی هنرهای اصفهان یکی از آنهاست. ما فکر میکنیم برای نزدیکی موزهها با جامعه نیاز به اقدامات فرهنگی و تبلیغی هم داریم. قالب و محتوای موزه این بود که همه هنرهای ملی در آن باشد و همه این آثار هم طی یک روندی توسط متخصصان مجموعه بنیاد مستضعفان همزمان با بازسازی ساختمان گردآوری شدند و اگر نیاز به مرمت داشتند به تهران میفرستادیم و سپس به اصفهان منتقل میشدند. در انتها مجموع آثار ۳۲۸ اثر شدند.
شاخصترین اثر موزه چیست؟
این موزه در چند بخش پیش از تاریخ، مس سنگی، دوران شکوفایی اصفهان، هنرهای شهر و بخش مدرن تشکیل شده است. با توجه به اینکه این موزه اختصاصی نیست و همه هنرها در آن جای دارد و در هر بخشی یک اثر شاخص قرار دارد، به نوعی بدون اغراق باید بگویم همه آثار موزه شاخص هستند و نمیتوان از بین آنها اثری را مجزا و خاص دانست.
وجه تمایز این موزه با سایر موزهها چیست؟
جامعیت آن است که انواع آثار هنری شامل اشیای سفالی و فلزی، شیشهای لاکی، نقاشی، کتابآرایی، منسوجات و جنگافزار در آن گردآوری شده است. همچنین تلاش کردیم از نظر ساختار فنی موزه ملی بر اساس رسالت و هدفی که موزههای بنیاد دارد، طراحی شود و در نحوه چیدمان و نورپردازی و سیستم فنی و حفاظتی و ارتباط با مردم در حد استانداردهای جهانی باشیم و وضعیت موزه به بهترین نحو ممکن باشد، به همین خاطر این موزه به نوعی هنر ایران و ایرانی را به رخ میکشد. قدمت بنا حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰سال است و ترکیبی از معماری دوره آخر قاجار و دوره پهلوی اول را میشود در این بنا دید. اما در طول زمان نگهداری و رسیدگی مناسبی از این بنا نشده است و داشت از بین میرفت.
چه گروههایی بیشتر به موزه میآیند؟
ما برای همه اقشار جامعه و ردههای مختلف سنی فضای مناسب بازدید داریم. هر سنی با هر موقعیتی که دارد و علاقهمند به شناخت تاریخ است، میتواند از این فضای مناسب استفاده کند، چون اعتقاد داریم همه مخاطبان هر میزان کم یا زیاد به آثار ملی علاقه دارند که باید تقویت شود. ۳۲۰ اثر هنری از هزارههای پیش از تاریخ تا دوران معاصر در هفت گذر و ۱۸ اتاق این موزه نگهداری میشود که میتواند برای اقشار مختلف جالب باشد.
با موزهداران دیگر هم ارتباط دارید؟
بله، قطعاً بنای ما تعامل و ارتباط است به غیر از موزهداران و مجموعهداران با سایر بخشهای فرهنگی-هنری و شهرداری هم مرتبط هستیم.
به عنوان مدیر یک موزه، مشکل موزهداری را در چه میدانید؟
موزهها محل معرفی فرهنگ، هنر، تاریخ و هویت افراد هستند و جایگاه مهمی دارند، اما متأسفانه هنوز موزهبینی بین مردم مانند سایر بخشهای فرهنگی- هنری جا نیفتاده است، شاید به این خاطر که فرهنگسازی و معرفی نشده تا در سبد فرهنگی خانوادهها قرار بگیرد. به نظرم باید روی این عنصر مهم فرهنگساز کار بشود و این وظیفه عمدتاً به عهده رسانهها و مراکز آموزشی است. قطعاً یکی از وظایف ما در حوزه موزهداری همین بسترسازی برای جذب مخاطبان و ایجاد علاقه و انگیزه است، نه فقط برای رونق و کسب درآمد، بلکه بیشتر برای روشنگری و اطلاعرسانی از تاریخ و هویت که اهمیت دارد. در همین راستا متناسب با روزهای تقویم تقریباً هر ماه و گاهی ماهی دو بار برای مخاطبان از اقشار مختلف برنامه داریم. مثلاً برای کودکان کارگاه نقاشی برگزار میکنیم، فضایی ایجاد کردهایم که دانشجویان و دانشآموزان به ویژه در رشتههایی از جمله گردشگری بتوانند به سمت گردشگری موزهای ترغیب شوند. همچنین پذیرای تورهای دانشجویی و دانشآموزی متنوع در مدت فعالیت موزه بودهایم؛ دعوت از عکاسان، دعوت از هنرمندان پیشکسوت. در ماه مبارک رمضان به دلیل احترام به روزهداران موزه روزها تعطیل و شبها تا ساعت ۱۱ باز بود، در تابستان هم روزهای جمعه تا شب باز بود. در روز جهانی موزه نشستهای تخصصی داشتیم. همچنین در هفته فرهنگی شهر برنامه داشتیم.
پس فقط یک موزه نبودید؟
نه، هدف ما این است تا موزه به غیر از بازدید مردم، محلی برای آموزش و فعالیتهای اجتماعی باشد و به نوعی شبیه فرهنگسرا موزه را چندبعدی و فعال کردیم تا زمینه گرایش و علاقه مخاطبان در اقشار مختلف فراهم بیاید و این مکان را مانند سایر بخشهای فرهنگی بدانند. تلاش ما بر تحرک و پویایی در عرصه اجتماعی بوده است که در ادامه این رویکرد، با نهادها، سازمانهای فرهنگی- هنری و اقشار و گروههای خاص از جمله هنرمندان یا دانشجویان ارتباط گرفتهایم و با دعوت آنها به این موزه، زمینه تعامل و همفکری بیشتر را رقم زدهایم.
این رویه را سایر موزهها هم دارند؟
این مجموعه وابسته به اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری، شهرداری و مجموعههای فعال دیگری است که فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی انجام میدهند. در رویدادهای مناسبتی و تقویمی نیز برنامههای خاصی داشتهایم که با استقبال شهروندان روبهرو شده است. در موزههای مربوط به بنیاد مستضعفان همین رسالت وجود دارد، اما ما سعی کردهایم آن را بسط دهیم و بیشتر به آن بپردازیم.
تا حالا شده کسی بیاید و بگوید فلان اثر مربوط به خاندان ماست؟
نه به این شکل ولی مواردی داشتهایم که نوادگان یا نتیجه و افرادی منتسب به هنرمندی قدیمی که البته بعضاً خودشان هم سالخورده بودند، پس از بازدید گفتهاند نواده هنرمند این اثر هستیم. مانند میرزا آقا امامی که از هنرمندان بزرگ و سرشناس اصفهانی است و یک اتاق به او اختصاص دادیم، با همه آثار مرتبط با او و شاگردانش، نکته جالب اینکه ما با خانواده این هنرمند ارتباط داریم و خانم زینتالسادات امامی دختر و شاگرد ایشان هستند که با وجود کهولت سن با ما در ارتباطند و از تجارب هنری ایشان استفاده میکنیم.
